Kleurstenen spreken al eeuwenlang tot de verbeelding. Van de diepblauwe saffier tot de levendige groene smaragd en de zeldzame roze diamant: kleur geeft een edelsteen karakter, uitstraling en vaak ook waarde.
Maar waar komt die kleur eigenlijk vandaan? En wist je dat diamanten niet alleen kleurloos zijn, maar in vrijwel alle kleuren van de regenboog voorkomen?
In dit artikel ontdek je hoe kleur ontstaat in edelstenen, welke kleuren diamanten van nature kunnen hebben én waarom de hardheid van een steen belangrijk is bij het dragen van sieraden.
Wat zijn kleurstenen?
✨ Edelstenen met een natuurlijke kleur
De verzamelnaam kleurstenen wordt gebruikt voor edelstenen die een opvallende natuurlijke kleur bezitten. Bekende voorbeelden zijn:
• Robijn – rood
• Saffier – blauw, maar ook roze, geel en groen
• Smaragd – groen
• Aquamarijn – lichtblauw
• Tanzaniet – blauw-violet
• Toermalijn – vrijwel alle kleuren
• Amethist – paars
• Citrien – geel
• Peridoot – olijfgroen
De kleur van een edelsteen bepaalt vaak een groot deel van zijn aantrekkingskracht en waarde.
Hoe ontstaat kleur in een edelsteen?
De meeste edelstenen zijn in hun zuivere vorm kleurloos. Tijdens hun vorming kunnen verschillende factoren ervoor zorgen dat een steen kleur krijgt.
Spoorelementen
De meest voorkomende oorzaak van kleur zijn kleine hoeveelheden andere elementen die in het kristal terechtkomen.
Voorbeelden:
• Chroom geeft robijnen hun rode kleur.
• Chroom en vanadium zorgen voor de groene kleur van smaragd.
• IJzer en titanium geven saffieren hun blauwe kleur.
• IJzer veroorzaakt de gele kleur van Citrien.
Zelfs een zeer kleine hoeveelheid van deze elementen kan een groot effect hebben op de uiteindelijke kleur.
Kristalstructuur
Soms ontstaat kleur niet door andere elementen, maar door kleine afwijkingen in de kristalstructuur. Hierdoor wordt licht anders geabsorbeerd en weerkaatst.
Natuurlijke straling
Sommige edelstenen krijgen hun kleur door natuurlijke straling uit de aarde. Deze beïnvloedt het kristalrooster en creëert zogenaamde kleurcentra die bepaalde lichtgolven absorberen.
Insluitsels
Microscopische insluitsels van andere mineralen kunnen eveneens invloed hebben op de kleur of bijzondere optische effecten veroorzaken.
De hardheid van edelstenen: de schaal van Mohs
✨ Niet iedere edelsteen is even krasbestendig
Naast kleur speelt ook hardheid een belangrijke rol bij de keuze van een edelsteen. De hardheid wordt gemeten volgens de schaal van Mohs, ontwikkeld door de Duitse mineraloog Friedrich Mohs in 1812.
Deze schaal loopt van 1 tot 10 en geeft aan hoe goed een mineraal bestand is tegen krassen.
Een steen met een hogere hardheid kan een steen met een lagere hardheid krassen.
Veel voorkomende edelstenen en hun hardheid
Edelsteen Mohs-hardheid
Diamant 10
Robijn 9
Saffier 9
Smaragd 7,5 – 8
Aquamarijn 7,5 – 8
Toermalijn 7 – 7,5
Amethist 7
Citrien 7
Tanzaniet 6 – 7
Peridoot 6,5 – 7
Waarom is hardheid belangrijk?
Voor sieraden die dagelijks gedragen worden, zoals verlovingsringen, is een hogere hardheid vaak wenselijk.
✨ Diamant (10) is de hardste natuurlijke stof op aarde.
✨ Robijn en saffier (9) zijn zeer geschikt voor dagelijks gebruik.
✨ Smaragd is relatief hard, maar bevat vaak natuurlijke insluitsels waardoor voorzichtigheid gewenst is.
✨ Zachtere stenen zoals tanzaniet vragen meer aandacht om beschadigingen te voorkomen.
Belangrijk om te weten: hardheid zegt iets over krasbestendigheid, maar niet altijd over breukgevoeligheid. Een diamant is bijvoorbeeld extreem hard, maar kan bij een harde impact toch splijten.
Diamanten zijn niet altijd kleurloos
Wanneer men aan een diamant denkt, wordt vaak een kleurloze steen voorgesteld. Toch komen diamanten in veel verschillende kleuren voor.
Deze worden ook wel “Fancy Color Diamonds” genoemd en behoren vaak tot de meest exclusieve edelstenen ter wereld.
Welke kleuren kunnen diamanten hebben?
Natuurlijke diamanten komen voor in onder andere:
• Kleurloos (wit)
• Geel
• Bruin
• Champagne
• Cognac
• Roze
• Rood
• Blauw
• Groen
• Oranje
• Paars
• Grijs
• Zwart
Sommige kleuren zijn zeer zeldzaam. Vooral rode, roze en blauwe diamanten behoren tot de meest exclusieve diamanten ter wereld.
Waardoor ontstaat de kleur van een diamant?
💛 Gele diamant
Gele diamanten bevatten stikstofatomen in het kristalrooster. Deze absorberen blauw licht waardoor de diamant geel lijkt.
💙 Blauwe diamant
Blauwe diamanten danken hun kleur aan sporen van boor. Dit element verandert de manier waarop licht door de steen beweegt.
💚 Groene diamant
Groene diamanten ontstaan meestal door natuurlijke radioactieve straling die gedurende miljoenen jaren invloed heeft gehad op de buitenste laag van de diamant.
🩷 Roze diamant
Roze diamanten krijgen hun kleur niet door een element, maar door een vervorming van het kristalrooster die tijdens de vorming onder extreme druk ontstaat.
❤️ Rode diamant
Rode diamanten ontstaan op vergelijkbare wijze als roze diamanten, maar de vervorming van het kristal is nog sterker. Hierdoor behoren ze tot de zeldzaamste diamanten ter wereld.
🤎 Bruine diamant
Bruine diamanten ontstaan eveneens door vervormingen in de kristalstructuur. Ze worden vaak verkocht onder de namen champagne- of cognacdiamant.
🖤 Zwarte diamant
Zwarte diamanten bevatten grote hoeveelheden donkere insluitsels zoals grafiet of hematiet, waardoor vrijwel al het licht wordt geabsorbeerd.
Natuurlijk versus gekleurde diamant
Kenmerk Kleursteen Fancy Color Diamant
Kleur ontstaat door Spoorelementen, insluitsels of straling Spoorelementen, straling of kristalvervorming
Kleuren Vrijwel onbeperkt Beperkter maar zeer exclusief
Zeldzaamheid Afhankelijk van soort Sommige kleuren extreem zeldzaam
Waarde Afhankelijk van kleur en kwaliteit Sterk afhankelijk van kleurintensiteit
Hardheid Gemiddeld 6 tot 9 op Mohs 10 op Mohs
Waarom zijn sommige kleuren zo zeldzaam?
Voor het ontstaan van kleur zijn zeer specifieke omstandigheden nodig tijdens de vorming van een edelsteen of diamant.
Hoe uitzonderlijker deze omstandigheden, hoe zeldzamer de steen.
Zo worden gele diamanten relatief regelmatig gevonden, terwijl rode diamanten zo zeldzaam zijn dat er wereldwijd slechts een beperkt aantal bekend is.
Samengevat
✨ Kleurstenen ontlenen hun kleur meestal aan spoorelementen, insluitsels of natuurlijke straling.
✨ De hardheid van een edelsteen wordt gemeten volgens de schaal van Mohs.
✨ Diamanten hebben met een hardheid van 10 de hoogste krasbestendigheid.
✨ Diamanten komen voor in vele kleuren, waaronder geel, blauw, groen, roze, rood en zwart.
✨ Iedere diamantkleur heeft een eigen natuurlijke oorzaak.
✨ Rode, roze en blauwe diamanten behoren tot de zeldzaamste edelstenen ter wereld.
✨ Zowel kleurstenen als gekleurde diamanten bieden een unieke uitstraling en een persoonlijk alternatief voor de klassieke kleurloze diamant.
✨ Meer weten over kleurstenen of gekleurde diamanten?
Bent u op zoek naar een bijzondere edelsteen of wilt u advies over een gekleurde diamant voor een verlovingsring of sieraad? Maak een afspraak voor persoonlijk advies en ontdek de mogelijkheden binnen onze collectie.